مهندسی صنعت و معدن

17 تیر 1399
نویسنده:  

دهم تیرماه روز صنعت و معدن را تبریک می‌گوییم و به این بهانه به معرفی رشته مهندسی معدن و اشتغال آن پرداختيم.

رشته مهندسی معدن یکی از قدیمی‌ترین مهارت‌هاي شغلي در دنیا است که سابقه تحصيلي آن به دوران انقلاب صنعتی انگلستان برمی‌گردد. مهارت در دروس ریاضی و فیزیک و علوم پایه همچنين نیرو و توان کافی برای اين رشته نياز است. مهندسی معدن و صنعت معدنکاری تامین کننده نیاز اصلی و عمده بشر از دیرباز تا امروز به حساب می‌آیند؛ موادی از قبیل مس، سرب، روی، طلا، سنگ‌های ساختمانی و غیره. را استخراج مي‌كنند. برای اینکه یک ذخیره در دل زمین بتواند به یک معدن قابل استخراج تبدیل شود، مسیر زیادی را باید طی کند. اولین قدم بر عهده مهندسین معدن، گرایش اکتشاف است که با بهره گیری از دانش تخصصی خود مناطق مستعدی را که دارای پتانسیل برای استخراج هستند را شناسایی می‌کنند؛ این بخش از مهندسی معدن نیاز به عملیات میدانی دارد. پس از مطالعات امکان‌سنجی و اقتصادی در صورتی که منطقه شناسایی شده پتانسیل لازم را داشته باشد امکان استخراج آن فراهم می‌شود. برای استخراج ماده معدنی مهندسین معدن با گرایش استخراج اقدام به طراحی معدن می‌کنند و همواره باید بتوانند بین طراحی ایمن و پایدار از یک طرف و بحث اقتصادی از طرف دیگر یک تعادل بهینه ایجاد بکنند که یکی از حساس‌ترین وظایف مهندسین طراح همین موضوع است. ماده معدنی پس از استخراج وارد کارخانه فرآوری می‌گردد تا عیار و خلوص آن افزایش یابد. طراحی کارخانه فرآوری و سیستم‌های خردایش برعهده مهندسین معدن، گرایش فرآوری مواد معدنی است.

مهندسین معدن در تمام مراحل عمر یک معدن، همواره با چالش‌های فنی و مهندسی و چالش مباحث اقتصادی روبه‌رو هستند. بدلیل شرایط کاری سخت و چالش‌های متعدد دیگر، برای کسانی مناسب است که دارای روحیه تسلیم ناپذیری و حوصله و پشتکار در مقابل مشکلات محیط طبیعی و مسائل مهندسی هستند. دروس حسابان و حساب دیفرانسیل و انتگرال در دوره دبیرستان به عنوان دروس پایه و پیش‌نیاز برای درس‌های ریاضی 1 و 2، معادلات، ریاضیات مهندسی در دانشگاه به حساب می‌آیند. مبحث آمار و احتمالات دوره دبیرستان پیش‌نیاز و پایه درس آمار و احتمالات مهندسی و درس زمین آمار است که نوع خاصی از علم آمار مختص بکارگیری در علوم زمین محسوب می‌شود؛ این درس یکی از درس‌های تخصصی رشته مهندسی معدن است.

دروس فیزیک چهار ساله دوره دبیرستان پیش‌نیازهای فیزیک 1، 2 و 3 هستند. برای شیمی فیزیک و درس‌های مهندسی از قبیل استاتیک، مقاومت مصالح، دینامیک و مکانیک سیالات در دوره دانشگاه هم باز باید در فیزیک دبیرستان پایه‌ای قوی داشته باشید.

دروس شیمی دبیرستان بعنوان پیش‌نیاز برای درس آزمایشگاه شیمی و آزمایشگاه کانه آرایی و تا حدودی درس کانه‌آرایی در دوره دانشگاه هستند.

اگرچه پذیرفته شدگان در رشته مهندسی معدن از شاخه ریاضی و فیزیک هستند و در این شاخه نیز درس زمین شناسی ارائه نمی‌شود، اما علاقه‌مندان می‌توانند درس زمین‌شناسی دوره دبیرستان را مطالعه کنند تا یک دید کلی از مباحث زمین شناسی بدست آورند. زبان انگلیسی در تمامی رشته‌های دانشگاهی جز یکی از ضروریات است و مهندسی معدن نیز از این قاعده مستثنی نیست.

 

گرایش‌های این رشته برای ادامه تحصیل چیست؟

 

 

گرایش اکتشاف: این گرایش از دوره کارشناسی تا دوره دکترا ارائه می‌شود. تخصص اصلی دانش آموختگان این گرایش جستجو و اکتشافات اولیه و اکتشافات تفضیلی به منظور یافتن مناطق مستعد دارای پتانسیل معدنکاری و مکان‌یابی ذخایر نهفته شده در داخل زمین و تخمین میزان ذخیره و عیار آن‌ها است‌.

 

گرایش استخراج: این گرایش از دوره کارشناسی تا دوره دکترا ارائه می‌شود. تخصصی اصلی دانش آموختگان این گرایش طراحی معادن روباز و معادن زیر زمینی بر اساس عمق قرارگیری ماده معدنی و هم چنین شکل توده معدنی است.

 

مکانیک سنگ: این گرایش از دوره کارشناسی ارشد تا دوره دکترا ارائه می‌شود. دانش آموختگان دوره کارشناسی، گرایش اکتشاف یا استخراج، براساس علاقه و بسته به میزان دانش خود، می‌توانند در آزمون کارشناسی ارشدِ گرایش مکانیک سنگ شرکت کنند. تخصص اصلی دانش آموختگان این گرایش طراحی و تحلیل پایداری حفریات و سازه‌های زیرزمینی از جمله معادن زیرزمینی، تونل‌های عمیق و تونل‌های شهری، حفریات رو زمینی از قبیل معادن روباز و تحلیل پایداری سطوح شیبدار سنگی و خاکی و … است.

 

فرآوری مواد معدنی: این گرایش از دوره کارشناسی ارشد تا دکترا ارائه می‌شود . دانش آموختگان دوره کارشناسی گرایش اکتشاف و استخراج، براساس علاقه و بسته به میزان دانش خود می‌توانند در آزمون کارشناسی ارشد در گرایش فرآوری مواد معدنی شرکت کنند. تخصص اصلی دانش آموختگان این رشته، طراحی کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی و مدارهای خردایش است که مواد پس از استخراج به منظور پرعیارسازی وارد این کارخانه‌ها می‌شوند. همچنین دانش آموختگان این گرایش می‌توانند در زمینه‌های آزمایشگاهی، صنایع سرامیک و… نیز فعالیت کنند.

 

مهمترین دروس دانشگاهی رشته مهندسی معدن چه درس‌هایی هستند؟

 

 

برخی از مهم‌ترین دروسی که در رابطه با رشته مهندسی معدن در دانشگاه تدریس می‌شوند عبارت هستند از:

  • ریاضیات عمومی 1 و 2
  • زمین شناسی عمومی
  • معادلات دیفرانسیل
  • آمار و احتمالات مهندسی
  • زمین آمار
  • ریاضیات مهندسی
  • استاتیک
  • مقاومت مصالح
  • دینامیک
  • مکانیک سیالات
  • سنگ شناسی
  • زمین شناسی ساختمانی
  • زمین شناسی اقتصادی
  • طراحی و استخراج معادن روباز
  • طراحی و استخراج معادن زیرزمینی
  • ترابری (طراحی سیستم و ناوگان ترابری برای حمل مواد استخراج شده از معادن)
  • آتشکاری در معادن (مهندسی انفجار و طراحی روش‌های انفجار در معادن روباز و زیر زمینی)
  • طراحی تهویه در معادن (طراحی سیستم‌های هوارسانی برای معادن زیر زمینی)
  • آبکشی در معادن (طراحی شبکه انتقال آب از معادن روباز و زیر زمینی براساس دانش هیدرولیک)
  • مکانیک سنگ
  • نگهداری در معادن (تحلیل پایداری معادن زیر زمینی و طراحی سیستم‌های پایداری)
  • کانه آرایی و فلوتاسیون
  • اصول اکتشاف و ارزیابی ذخایر معدنی

 

فارغ التحصیل در چه کارها و صنایعی می‌تواند شاغل شود؟

 

 

برخی از اصلی‌ترین مشاغل و صنایعی که یک فارغ التحصیل رشته مهندسی معدن می‌تواند در آن‌ها مشغول به کار شود، عبارت هستند از:

  • مدیریت معدن
  • وزارت صنعت، معدن و تجارت
  • مسئولین فنی معادن
  • مهندسین مشاور در امور صنایع معدنی و معدنکاری
  • طراحی معادن روباز و زیر زمینی و طراحی باطله برداری
  • طراحی روش‌های اکتشافی و پهنه‌بندی‌های اکتشافی
  • سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی
  • مهندسین مشاور در زمینه تونل و فضاهای زیر زمینی و طراحی سیستم‌های حفاری
  • تمامی بخش‌های صنعت معدن و صنایع معدنی که نیاز به مهندس معدن باشد، همگی می‌توانند زمینه کاری وی با توجه به گرایش تخصصی او به حساب آیند. دانش آموختگان رشته مهندسی معدن با توجه به اینکه در این زمینه تخصص لازم را دارا هستند در صورت داشتن توانایی مالی و با بهره‌گیری از سیاست‌های حمایتی دولت از قبیل وام‌های بلند مدت کم بهره، می‌توانند خود اقدام به تاسیس و بهره‌برداری از معادنی همانند سنگ‌های ساختمانی، زغال‌سنگ، مس، پوکه معدنی، شن و ماسه و … نمایند.

 

این رشته از مقطع کارشناسی تا مقطع دکترا در دانشگاه‌های داخل کشور ارائه می‌شود. از جمله این دانشگاه‌ها‌ می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • دانشگاه تهران
  • دانشگاه امیرکبیر
  • دانشگاه تربیت مدرس (فقط مقاطع ارشد و دکترا)
  • دانشگاه صنعتی سهند
  • دانشگاه صنعتی اصفهان
  • دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین
  • دانشگاه ارومیه و صنعتی ارومیه
  • دانشگاه بیرجند و صنعتی بیرجند
  • دانشگاه باهنر کرمان
  • دانشگاه یزد
  • دانشگاه صنعتی شاهرود
  • برخی از واحدهای دانشگاه آزاد

بهترین کشورها برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی معدن، آمریکا و استرالیا هستند که یکی از قطب‌های معدنکاری دنیا به شمار می‌روند. کانادا، سوئد، انگلستان، جمهوری چک، آلمان، فرانسه، اتریش، روسیه، چین و هند را نیز می‌توان در این زمینه نام برد. در برخی از این کشورها مراکز تحقیقاتی و آموزشی مختص مهندسی معدن تاسیس شده‌اند که در بعضی از آن‌ها تخصص‌های ویژه‌ای از این رشته تدریس می‌شود؛ از جمله این مراکز می‌توان به مدرسه عالی معدنکاری پاریس و دانشگاه فنی معدن فرایبورگ آلمان اشاره کرد.

نظر بدهید 224  بازدیدها
برچسب ها
مهرک اخص

نظر شما

تبلیغات

   

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن